Buland Kesari/ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮੀਂਹ ਅਤੇ ਨਮੀ ਵਾਲੇ ਮੌਸਮ ਦੌਰਾਨ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਧ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਮਨ ਕਰੈਟ (Common Krait) ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਸੱਪ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਰਾਤ ਸਮੇਂ ਸਰਗਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ National Centre for Disease Control (NCDC) ਮੁਤਾਬਕ ਕਰੈਟ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸਰਗਰਮ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਰਸ਼ ਜਾਂ ਹੇਠਾਂ ਪਏ ਬਿਸਤਰੇ ’ਤੇ ਸੁੱਤੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਡੰਗਣ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਰਜ ਹਨ।
ਕਾਮਨ ਕਰੈਟ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ?
ਕਾਮਨ ਕਰੈਟ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ ’ਤੇ Bungarus caeruleus ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਇਸ ਦੀਆਂ ਆਮ ਪਹਿਚਾਣਾਂ ਵਿੱਚ:
– ਸਰੀਰ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਕਾਲੇ ਜਾਂ ਨੀਲੇ-ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
– ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਸਫ਼ੈਦ ਜਾਂ ਹਲਕੀਆਂ ਪੱਟੀਆਂ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
– ਸਰੀਰ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਪਤਲਾ ਅਤੇ ਚਿਕਣਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
– ਸਿਰ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ।
– ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਰਗਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪਰ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਚੇਤਾਵਨੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਤਸਵੀਰ ਜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੱਸੇ ਰੰਗ-ਰੂਪ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਸੱਪ ਦੀ ਪੱਕੀ ਪਹਿਚਾਣ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। NCDC ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸੱਪ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਬਾਰੇ ਗਲਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਕਰੈਟ ਦੇ ਡੰਗ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੀ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ ’ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਇਲਾਜ ਸੱਪ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰੋਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੁੱਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਹੀ ਕਿਉਂ ਡੰਗਦਾ ਹੈ?
ਕਾਮਨ ਕਰੈਟ ਰਾਤ ਸਮੇਂ ਸਰਗਰਮ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸੱਪ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘਰਾਂ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਪਿੰਡਾਂ ਜਾਂ ਖੇਤਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਆਉਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
NCDC ਦੀਆਂ Standard Treatment Guidelines ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ ਕਰੈਟ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸਰਗਰਮ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਰਸ਼ ਜਾਂ ਹੇਠਲੇ ਬਿਸਤਰੇ ’ਤੇ ਸੁੱਤੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਡੰਗ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਦਾ ਇਹ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ ਕਿ ਕਰੈਟ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇਹ ਖਾਣੇ ਜਾਂ ਆਸਰੇ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਘਰ ਵਿੱਚ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਹਰਕਤ ਜਾਂ ਸੱਪ ਨਾਲ ਅਚਾਨਕ ਸੰਪਰਕ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਡੰਗਣ ਦੀ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਫਰਸ਼ ’ਤੇ ਸੌਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ—ਡੰਗ ਦਾ ਪਤਾ ਦੇਰ ਨਾਲ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ
ਕਾਮਨ ਕਰੈਟ ਦੇ ਡੰਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਡੰਗ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਕਈ ਵਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਸੱਪ ਨੇ ਡੰਗਿਆ ਹੈ।
ਇਸ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਰਵਸ ਸਿਸਟਮ ’ਤੇ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਜਾਂ ਲਕਵਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਕਿਹੜੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰੋ?
ਜੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਇਹ ਲੱਛਣ ਆਉਣ ਤਾਂ ਸੱਪ ਦੇ ਡੰਗ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ:
– ਪਲਕਾਂ ਦਾ ਝੁਕਣਾ ਜਾਂ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ
– ਧੁੰਦਲਾ ਜਾਂ ਦੋਹਰਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣਾ
– ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ
– ਨਿਗਲਣ ਵਿੱਚ ਦਿੱਕਤ
– ਚਿਹਰੇ ਜਾਂ ਗਲੇ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰੀ
– ਹੱਥਾਂ-ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰੀ
– ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ
– ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵਧਦੀ ਹੋਈ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ
ਗੰਭੀਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਹਿਰ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਹ ਰੁਕਣ ਤੱਕ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ। WHO ਵੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪਾਂ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਗੰਭੀਰ ਲਕਵੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਹ ਲੈਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਜਾਂ ਅਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜੇ ਕਾਮਨ ਕਰੈਟ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪ ਨੇ ਡੰਗ ਲਿਆ ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਕੀ ਕਰੀਏ?
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਗੱਲ—ਘਰੇਲੂ ਇਲਾਜ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਬਰਬਾਦ ਨਾ ਕਰੋ।
1. ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਰੱਖੋ
ਘਬਰਾਹਟ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਿਲਜੁਲ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇ ਫੈਲਾਅ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਤੁਰਨ-ਫਿਰਨ ਨਾ ਦਿਓ।
2. ਡੰਗ ਵਾਲੇ ਅੰਗ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਘੱਟ ਹਿਲਾਓ
ਅੰਗ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਪਲਿੰਟ ਆਦਿ ਨਾਲ immobilize ਕਰੋ। WHO ਵੀ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪ ਦੇ ਸ਼ੱਕ ਵਾਲੇ ਡੰਗ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ immobilize ਕਰਕੇ ਜਲਦੀ ਸਿਹਤ ਕੇਂਦਰ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
3. ਅੰਗ ਤੋਂ ਤੰਗ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਟਾਓ
ਜੇ ਡੰਗ ਹੱਥ ਜਾਂ ਪੈਰ ’ਤੇ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤਾਂ ਅੰਗੂਠੀ, ਕੜਾ, ਚੂੜੀ, ਪਾਇਲ ਜਾਂ ਹੋਰ ਤੰਗ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੁਰੰਤ ਹਟਾ ਦਿਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੋਜ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।
4. ਤੁਰੰਤ ਹਸਪਤਾਲ ਲੈ ਜਾਓ
ਸੱਪ ਦੇ ਡੰਗ ਨੂੰ ਮੈਡੀਕਲ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਸਮਝੋ। ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਅਜਿਹੇ ਹਸਪਤਾਲ ਜਾਂ ਮੈਡੀਕਲ ਸੈਂਟਰ ਲੈ ਜਾਓ ਜਿੱਥੇ ਸੱਪ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ Anti-Snake Venom (ASV) ਅਤੇ ਲੋੜ ਪੈਣ ’ਤੇ ਸਾਹ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਉਪਲਬਧ ਹੋਵੇ।
WHO ਮੁਤਾਬਕ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪ ਦੇ ਡੰਗ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਜਾਂ ਉਲਟਾਉਣ ਲਈ ਉਚਿਤ antivenom ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਇਲਾਜ ਹੈ।
5. ਜੇ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਉਲਟੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ
ਉਸਨੂੰ ਪਿੱਠ ਦੇ ਬਲ ਸਿੱਧਾ ਨਾ ਲਿਟਾਓ। WHO ਅਨੁਸਾਰ ਉਲਟੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਪਾਸੇ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ recovery position ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਸਾਹ ਦੀ ਨਲੀ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ?
ਸੱਪ ਦੇ ਡੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਈ ਲੋਕ ਅੱਜ ਵੀ ਰਵਾਇਤੀ ਤਰੀਕੇ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰੋ:
❌ ਡੰਗ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ’ਤੇ ਚਾਕੂ ਨਾਲ ਕੱਟ ਨਾ ਲਗਾਓ।
❌ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਜ਼ਹਿਰ ਚੂਸਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾ ਕਰੋ।
❌ ਬਹੁਤ ਕੱਸ ਕੇ tourniquet ਨਾ ਬੰਨ੍ਹੋ।
❌ ਡੰਗ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜੋ ਜਾਂ ਗਰਮ ਚੀਜ਼ ਨਾ ਲਗਾਓ।
❌ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਜਾਂ ਅਣਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਦਵਾਈਆਂ ’ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਾ ਕਰੋ।
❌ “ਕਾਲਾ ਪੱਥਰ” ਜਾਂ ਹੋਰ ਅਜਿਹੇ ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਬਰਬਾਦ ਨਾ ਕਰੋ।
❌ ਸੱਪ ਨੂੰ ਫੜਨ ਜਾਂ ਮਾਰਨ ਲਈ ਵਾਪਸ ਨਾ ਜਾਓ।
WHO ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜ਼ਖ਼ਮ ਨੂੰ ਕੱਟਣਾ, ਚੂਸਣਾ, ਤੰਗ tourniquet ਲਗਾਉਣਾ ਅਤੇ ਅਣਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਰਵਾਇਤੀ ਇਲਾਜ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਜਾਂ ਬੇਅਸਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਸੱਪ ਨੂੰ ਫੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾ ਕਰੋ
ਜੇ ਸੱਪ ਅਜੇ ਵੀ ਨੇੜੇ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਫੜਨ ਜਾਂ ਮਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨਾ ਦੂਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਵੀ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜੇ ਸੱਪ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਬਿਨਾਂ ਨੇੜੇ ਜਾਏ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲਈ ਜਾ ਸਕੇ ਤਾਂ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਸੱਪ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਹੋਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਕੇ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। NCDC ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਲਾਜ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਅਤੇ clinical signs ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਚਾਅ ਲਈ ਇਹ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ ਵਰਤੋ
– ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਫਰਸ਼ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮੰਜੇ/ਬੈੱਡ ’ਤੇ ਸੌਵੋ।
– ਮੱਛਰਦਾਨੀ ਵਰਤਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੇਠਾਂ ਟੱਕ ਕਰੋ।
– ਰਾਤ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਸਮੇਂ ਟਾਰਚ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ।
– ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਨੰਗੇ ਪੈਰ ਨਾ ਚੱਲੋ।
– ਘਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘਾਹ-ਫੂਸ ਅਤੇ ਕੂੜਾ ਨਾ ਇਕੱਠਾ ਹੋਣ ਦਿਓ।
– ਚੂਹਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਚੂਹੇ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਘਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਲਿਆ ਸਕਦੇ ਹਨ।
– ਜੁੱਤੇ ਅਤੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੈੱਕ ਕਰ ਲਓ।
– ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਕੰਧਾਂ ਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਛੇਕਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰੋ।
WHO ਵੀ ਸੱਪ ਦੇ ਡੰਗ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਬੈੱਡ ਨੂੰ ਫਰਸ਼ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਰੱਖਣ, ਮੱਛਰਦਾਨੀ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਗਾਉਣ ਅਤੇ ਘਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਚੂਹਿਆਂ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਵਰਗੀਆਂ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੁਨੇਹਾ
ਕਾਮਨ ਕਰੈਟ ਦਾ ਡੰਗ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇਜ਼ ਦਰਦ ਜਾਂ ਵੱਡੀ ਸੋਜ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਲਈ “ਡੰਗ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ” ਜਾਂ “ਦਰਦ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ” ਕਹਿ ਕੇ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਹਲਕਾ ਨਾ ਲਓ।
ਜੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੁੱਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਪਲਕਾਂ ਝੁਕਣ, ਬੋਲਣ-ਨਿਗਲਣ ਵਿੱਚ ਦਿੱਕਤ, ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਜਾਂ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਰਗੇ ਲੱਛਣ ਆਉਣ ਤਾਂ ਸੱਪ ਦੇ ਡੰਗ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਤੁਰੰਤ ਹਸਪਤਾਲ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸੱਪ ਦੇ ਡੰਗ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਇਲਾਜ ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖਾ ਨਹੀਂ—ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਮੈਡੀਕਲ ਇਲਾਜ, ਲੋੜ ਪੈਣ ’ਤੇ Anti-Snake Venom ਅਤੇ ਸਾਹ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਹੈ।ਨੋਟ: ਇਹ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਲਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ, ਨਿੱਜੀ ਮੈਡੀਕਲ ਇਲਾਜ ਦੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਹੁਣੇ ਸੱਪ ਨੇ ਡੰਗਿਆ ਹੈ ਜਾਂ ਉਪਰੋਕਤ ਲੱਛਣ ਹਨ, ਤਾਂ **ਤੁਰੰਤ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਮੈਡੀਕਲ ਸਹਾਇਤਾ ਲਓ—ਲੱਛਣਾਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਨਾ ਕਰੋ।**
Disclaimer:Buland Kesari receives the above news from social media. We do not officially confirm any news. If anyone has an objection to any news or wants to put his side in any news, then he can contact us on +91-98880-00404.